تقسیم انترنت بین کاربران با میکروتیک در 4 گام؛ مدیریت پهنای باند شبکه

تقسیم انترنت بین کاربران با میکروتیک راهکار اصلی برای برقراری عدالت در مصرف ترافیک و جلوگیری از کندی شبکه در شرکت‌ها و دفاتر کاری است. در بسیاری از محیط‌های اداری در افغانستان، به محض اینکه یک کارمند شروع به دانلود فایل‌های سنگین یا تماشای ویدیوی آنلاین می‌کند، سرعت کار سایر کارمندان به شدت افت کرده و ارتباط کاری مختل می‌شود. روترهای میکروتیک (MikroTik RouterBOARD) با سیستم‌عامل RouterOS امکانات کاملی فراهم کرده‌اند تا مدیران شبکه بتوانند بدون نیاز به تجهیزات گران‌قیمت، سقف سرعت دانلود و آپلود هر دستگاه را دقیقاً مدیریت کنند.

اگر در دفتر خود با وجود داشتن اشتراک سریع، همواره با افت سرعت مواجه هستید، پیشنهاد می‌کنیم برای عیب‌یابی دقیق‌تر مقاله علت کندی اینترنت با وجود پهنای باند بالا را نیز مطالعه کنید.

چرا مدیریت و تقسیم انترنت در دفتر کار ضروری است؟

در یک شبکه اداری که بدون تنظیمات مدیریتی رها شده باشد، هر کمپیوتر یا موبایل تلاش می‌کند بیشترین پهنای باند (Bandwidth) ممکن را مصرف کند. این وضعیت چالش‌های متعددی به وجود می‌آورد:

• افت کیفیت تماس‌های صوتی و تصویری: جلسات کاری آنلاین نیازمند پایداری لینک هستند و با پر شدن ظرفیت خط، دچار قطعی و تاخیر (Latency) شدید می‌شوند.
• اشغال ترافیک توسط دانلودهای پس‌زمینه: آپدیت‌های ناگهانی سیستم‌عامل ویندوز یا برنامه‌های موبایل ترافیک مفید شبکه را مصرف می‌کنند.
• عدم اولویت‌بندی وظایف کاری: سیستم‌های مهم مانند بخش مدیریت یا حسابداری ممکن است پشت ترافیک کارهای غیرضروری معطل بمانند.

تفاوت صف ساده (Simple Queue) و درخت صف (Queue Tree) در میکروتیک

روتروس میکروتیک دو شیوه اصلی برای محدود کردن سرعت و صف‌بندی ترافیک ارائه می‌دهد:

1. صف ساده (Simple Queue): ساده‌ترین و کارآمدترین گزینه برای دفاتر کاری کوچک و متوسط. در این شیوه بر اساس آدرس IP مشخص یا رنج شبکه، سقف دانلود و آپلود تعیین می‌شود.
2. درخت صف (Queue Tree): برای سناریوهای پیچیده‌تر که نیاز به نشانه‌گذاری بسته‌ها (Packet Marking) در بخش فایروال (Mangle) و اولویت‌بندی ترافیک (QoS) دارند استفاده می‌شود.

برای راه‌اندازی سریع در محیط‌های کاری، استفاده از قابلیت Simple Queue بهترین انتخاب است.

آموزش گام‌به‌گام محدود کردن سرعت کاربر با Simple Queue

برای اعمال محدودیت سرعت بر روی یک دستگاه مشخص از طریق برنامه Winbox، مراحل زیر را طی کنید:

1. وارد محیط Winbox شوید و از منوی سمت چپ گزینه Queues را باز کنید.
2. در تب Simple Queues، بر روی علامت جمع (+) کلیک کنید.
3. در تب General پنجره بازشده، این تنظیمات را وارد کنید:
   • Name: یک نام مشخص برای کاربر یا سیستم (مثلاً PC-Accountant).
   • Target: آدرس IP دستگاه مورد نظر را وارد نمایید (مانند 192.168.88.50). همچنین می‌توانید یک رنج کامل شبکه (مانند 192.168.88.0/24) را تعیین کنید.
   • Max Limit: سقف سرعت را در دو بخش مشخص کنید:
     • Target Upload: سقف سرعت آپلود (مثلاً 1M یا 2M).
     • Target Download: سقف سرعت دانلود (مثلاً 4M یا 8M).
4. بر روی دکمه Apply و سپس OK کلیک نمایید.

پس از ذخیره، ترافیک دستگاه هدف از سقف مجاز عبور نخواهد کرد و نوار کنار صف با توجه به حجم ترافیک مصرفی تغییر رنگ می‌دهد.

تقسیم عادلانه انترنت با مکانیزم PCQ

اگر تعداد کارمندان زیاد است و نمی‌خواهید برای تک‌تک آن‌ها صف مجزا بسازید، بهترین شیوه استفاده از ویژگی PCQ (Per Connection Queue) است. مکانیزم PCQ پهنای باند را به صورت خودکار و عادلانه بین تمام کاربرانی که در همان لحظه از انترنت استفاده می‌کنند تقسیم می‌کند. برای مثال، اگر تنها یک دستگاه آنلاین باشد، تمام پهنای باند به او می‌رسد؛ اما به محض اتصال دستگاه‌های دیگر، سهم هر کاربر به شکل مساوی کاهش می‌یابد تا هیچ سیستمی دچار قطعی نشود.

نکات کلیدی برای پایداری مدیریت ترافیک شبکه

• ثابت نگه‌داشتن IP دستگاه‌ها (Static DHCP): برای اعمال دقیق محدودیت‌ها، آدرس آی‌پی دستگاه‌ها نباید تغییر کند. در Winbox به مسیر IP > DHCP Server > Leases رفته و روی دستگاه مورد نظر کلیک راست کرده و گزینه Make Static را بزنید.
• جداسازی وای‌فای مهمان: موبایل مهمانان نباید به شبکه کاری اصلی دسترسی داشته باشند؛ ساخت یک وای‌فای جداگانه با پهنای باند بسیار کم مانع از هدررفت انترنت می‌شود.
• استفاده از کیبل استاندارد: تنظیمات نرم‌افزاری روتر زمانی بازدهی واقعی دارند که بستر فیزیکی استاندارد باشد. برای انتخاب زیرساخت مناسب اداری، می‌توانید مقاله کابل شبکه Cat5 و Cat6 چه فرقی دارند؟ کدام را انتخاب کنیم؟ را بررسی کنید.
• جداسازی تجهیزات پرمصرف: دستگاه‌های ضبط تصویر کمره مداربسته نباید ترافیک شبکه کاربران را اشغال کنند.

پرسش‌های پرتکرار

آیا محدود کردن سرعت باعث بالا رفتن پینگ در میکروتیک می‌شود؟

خیر؛ اگر سقف سرعت تعریف‌شده کمتر از حداکثر کشش خط انترنت باشد، مدیریت صف از پر شدن بافر جلوگیری کرده و پینگ در زمان کارهای هم‌زمان پایدارتر می‌ماند.

تفاوت واحدهای M و k در تنظیمات سرعت میکروتیک چیست؟

واحد k بیانگر کیلوبیت بر ثانیه و M معادل مگابیت بر ثانیه است. به عنوان مثال برای تعیین سرعت ۲ مگابیت، عبارت 2M یا 2048k وارد می‌شود.

آیا می‌توان محدودیت پهنای باند را فقط در ساعت‌های کاری فعال کرد؟

بله؛ در پنجره Simple Queue و تب Time، روزهای هفته و بازه زمانی مشخص برای فعال بودن محدودیت قابل تنظیم است.

اگر کاربری IP خود را به صورت دستی تغییر دهد، محدودیت دور زده می‌شود؟

بله؛ در پنجره Simple Queue و تب Time، روزهای هفته و بازه زمانی مشخص برای فعال بودن محدودیت قابل تنظیم است.

جمع‌بندی

تقسیم انترنت بین کاربران با میکروتیک راهکاری ساده، کم‌هزینه و کاملاً عملی برای پایان دادن به نوسان و کندی در دفاتر کاری است. با تنظیم صف‌های ساده (Simple Queue) یا الگوریتم پویای PCQ، تمام کارمندان سهم متناسبی از پهنای باند دریافت می‌کنند. تیم فنی بروزسافت آماده است تا با ارائه مشاوره‌های تخصصی، اجرای تنظیمات تخصصی میکروتیک و راه‌اندازی زیرساخت‌های پایدار شبکه در کابل، هرات و سایر ولایات افغانستان، پایداری اتصالات اداری شما را تضمین کند. برای بررسی نیازهای دفتر خود می‌توانید با بخش خدمات شبکه در تماس شوید.